KAZAK TÜRKÇESİ ÖRNEKLERİ 10

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ:
http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

KAZAKÇADA FİİL KİPLERİ
A) BASİT KİPLER
...
2. Öğrenilen Geçmiş Zaman Kipi (Mişli geçmiş)
-ıp ekiyle yapılır.

Örnekler:
Men ur-ıp-pın: Ben vurmusum ((Ur-w) (Ur-uv) (Vur-mak))
Ol kel-ip-ti: O Gelmiş ((Kel-w) (Kel-üv) (Gel-mek))
Sen uş-ıp-sıñ: Sen uçmuşsun ((Uş-w) (Uş-uv) (Uç-mak))
Biz bil-ip-piz: Biz bilmişsiz ((Bil-w) (Bil-üv) (Bil-mek))
Sender qal-ıp-sıñdar: Senler (Bir kişiden fazla kişi) kalmışsınız (2. çoğul şahıs. Türkiye Türkçesinde siz kalmışsınız)
(Qal-w) (Qal-uv) (Kal-mak))
Olar de-p-ti: Onlar demiş ((De-w) (De-üv) (De-mek))

3. Şimdiki Zaman Kipi

a)-A, -y ekiyle yapılanlar
Örnekler:
Al-a-mın: Alıyorum (Ala-w) (Ala-uv) (Almak))
Bar-a-sındar: Gidiyorsunuz (2. çoğul şahıs) ((Bar-w) (Bar-uv) (Gitmek))
Ol iş-e-di, olar iş-e-di: İçiyor, içiyorlar ((İş-w) (İş-üv) (İçmek))


b) -(ı)p, -a, -y eklerine otır-,jatır-, tur-, jür- yardımcı fiilleri getirilerek yapılanlar.
Yardımcı fiiller işin yapılmağa devam edildiğini gösterirler.

Örnekler:
Jaz-ıp otır-mın: Yazıyorum (Anadaolu'da: Yazıp oturuyorum) (Yazmağa devam ediyorum) (Jaz-w) (Jaz-uv) (Yazmak))
Kör-ip jatır-sıñ: Görüyorsun (Görüp yatıyorsun) (Körw=Kör-üv=Görmek), (Jat-w=Jat-uv: Yatmak)
(Bavırıña basıp jatırsıñ: Bağrına basıyorsun)
Qabarlas-ıp tur-: Haberleşiyor (Habreleşip duruyor) (Qabarlas-w=Qabarlas-uv=Haberleşmek), (Tur-w=Tur-uv=Durmak
Söyley otırmın: Konuşuyorum, söylüyorum
Kel-e jür-min: Geliyorum
Oq-ıy turmın: Okuyorum

c) -(u)wda ekiyle yapılanlar

c) –wda (-uvda) ekiyle yapılanlar
Örnekler:
Jaz-wda-mın (Jaz-uvda-mın): Yazıyorum, yazmaktayım (Jaz-w=Jaz-uv=Yazmak)
Kel-wde-min Kel-(üvde-min): Geliyorum, gelmekteyim (Kelw=Kelüv=Gelmek)
Kir-wdesiñ (Kir-üved-siñ): Giriyorsun, girmektesin (Kirw=Kirüv=Girmek)
Şaqır-wda (Şaqır-uvda): Çağırıyor, çağırmakta (Şaqırw=Şaqıruv=Çağırmak)
Şaqır-ma-wda-mız (Şaqır-ma-uvda-mız): Çağırmıyoruz, çağırmamaktayız

-kısmetse devam edecek-

 

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ:
http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

KAZAKÇADA FİİL KİPLERİ

A) BASİT KİPLER
I. Bildirme Kipleri:

1. Görülen Geçmiş Zaman Kipi:
Şu eklerle yapılır:

-dı, -di ekiyle
Örnekler:
Basta-dı-m: başladım ((Basta (-w) (Basta-uv))
Ber-di-m: verdim ((Ber-w) (Ber-üv))
Aş-tı-m: açtım ((Aş-w (Aş-uv))
Ket-ti-m: gittim ((Ket-w) (Ket-üv))

-Gan, gen, -qan, ken ekleriyle
Örnekler:
Al-gan-mın: aldım ((Al-w) (Aluv))
Üyren-gen-min: öğrendim ((Üyren-w) (Üyren-üv))
Jap-qan-mın: kapattım ((Jap-w) (Jap-uv))
Köş-ken-min: göçtüm ((Köş-w) (Köş-üv))

-Atın, -ytın ekleriyle
Örnekler:
Aş-atın-mın: açtım, açardım ((Aş-w (Aş-uv))
Oyla-ytın-mın: düşündüm, düşünürdüm ((Oyla-w) (Oyla-uv))

-Kısmetse devam edecek-

 

Kuddüs Çolpan Kazakçada bu fiil kipleri örneği çok uzun sürecektir. Ama bu örnekler gereklidir. Devamını bekleriz.

 

Baki Dokme Mümkün olduğunca kısa keseriz inşallah.

 

Ozubek Khan Adamdaki Asalet Soyundan!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

 

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ:
http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

Kazakstannıñ Än Uranı:

KAZAKİSTAN'IN YENİ URANI (MARŞI) (2006)

Altın kün aspanı,
Altın dän dalası,
Erliktiñ dastanı -
Elime qaraşı!

Ejelden er degen,
Dañqımız şıqtı ğoy,
Namısın bermegen,
Qazağım mıqtı ğoy!

Meniñ elim, meniñ elim,
Güliñ bolıp egilemin,
Jırıñ bolıp tögilemin, elim!
Twğan jerim meniñ - Qazaqstanım!

Urpaqqa jol aşqan,
Keñ baytaq jerim bar.
Birligi jarasqan,
Täwelsiz elim bar.

Qarsı alğan waqıttı,
Mäñgilik dosınday.
Bizdiñ el baqıttı,
Bizdiñ el osınday!

Meniñ elim, meniñ elim,
Güliñ bolıp egilemin,
Jırıñ bolıp tögilemin, elim!
Twğan jerim meniñ - Qazaqstanım!

Devamını Gör

KAZAKİSTAN'IN YENİ URANI (MARŞI) (2006)

 

 

Süre:1:49

 

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ:
http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

KAZAKİSTAN MİLLİ MARŞI
Qazaqstan Respwblikasının memlekettik gimni (1992-2006)
Kazakistan Cumhuriyetinin Ulusal Marşı (1992-2006)

Jaralğan namıstañ qaharman xalıqpız,
Azattıq jolında jalındap janıppız.
Tağdırdıñ tezinen, tozaqtıñ özinen
Aman-saw qalıppız, aman-saw qalıppız.

Qayırması:
Erkindik qıranı, şarıqta,
Eldikke şaqırıp tirlikte!
Alıptıñ qwatı — xalıqta, Xalıqtıñ qwatı — birlikte!

Ardaqtap anasın, qurmettep danasın,
Bawırğa basqanbız barşanıñ balasın.
Tatwlıq, dostıqtıñ kïeli besigi —
Meyirban Ulı Otan, qazaqtıñ dalası!

Qayırması:

Talaydı ötkerdik, ötkenge salawat,
Keleşek ğajayıp, keleşek ğalamat!
Ar-ojdañ, ana til, önege-saltımız,
Erlik te, eldik te urpaqqa amanat!

Qayırması:

Gimn (Rusça'dan): Marş, uran öleñi
Respwblika (Respublika) (Rusça'dan): Cumhuriyet
Jaralğan: Yaradılan, yaradılmış
Namıs: Namus
Namıstañ: Namustan
Qaharman: Kahraman
Xalıq (Qalıq): Halk
Xalıqpız: Halkız, halkız biz
Azattıq: Azatlık, hürriyet
Jol: Yol
Jolında: Yolunda
Jalın: Yalın, alev
Jalındap: Alevlenerek, Alevlenip
Janw (Januv): Yanmak
Janıppız: Yanmışız

"Yaradılan namustan, kahraman halkız biz
(Namustan yaradılan halkız biz)
Azatlık yolunda alevlenip yanmışız biz"

 

Kuddüs Çolpan Hocam yeni milli marşımızın tercümesine rastladım. Bazı sayfalarda manasız cümleler kullanılmış. İzin verirseniz, yani benden önce davranıp tercüme yapmadan bir de ben çevirmek isterim.

 

Baki Dokme Memnuniyetle. Ben de gördüm çeviri hatalarını. Bekliyorum Kuddüs Bey..
Bazı kelimelerin anlamlarını da yazabirlirsen belki daha iyi olur.

 

Kuddüs Çolpan Özellikle arapça, farsçadan gelen Kazak diline yerleşmiş olan -f- ler Kazakçada -p- ye dönüşebilir: fars, fayda, fikir, fakir, farz,

 

Mubarek Kuru

din dil jane til

Assalavm Aleykum kurmetti agayin. birligimiz zharaskan! avrupa da olsun turkiyede olsun kazakistanda olsun halkimizin imanini her zaman on planda tutmak lazim diye dushunuyorum. mesela gencligimizin genel durumundan iyi diye bahsetmek kolay olmasa gerek shoyle dusunu...yorum cocuklardan alicak olursak: mesela avrupada bine yakin uyumiz olsa gerek; sonshama uyden kanchama bala bar degen soz. jane turkiya men kazakistandagilardi da kosatin bolsak oylnizshi? guneslide ilim irfan vakfimiz var. vakfimiz artik dishariya deil icheriye yane kendimize hizmet edicez diyor. yazin chocuklara genclere yaz kampi duzenlese nasil olur? duzenliyebilir mi? yanlish anlamayin sadece kuran kursu deil. icinde kazakcha turkce inglizce fransizca ...... matematik fizik edebiyat spor turlerii ve tabiki dini temel bilgiler ve ayrintilari.. ve tabiki tarihimiz ve kulturumuz.... bilmem gerekir mi gerekirse erkek kiz karisik bu kampin amaci kendini taniyan ve ALLAH^i taniyan, milletini benimseyen, ve halkina bagli ve zamana ayak uydurabilen saglikli bireyler yetistirmek olsa. tabi boyle bi kamp icin guneslideki bi bina yetmez. acaba koyumuzde yapilabilirmi? veya salihlide veya anadolunun guzelbir yerinde ne dersiniz abiler nasil olur?

 

Mubarek Kuru duvara siymadi
dilimiz icin kulturumuz icin dinimiz icin tartismalar da bi konuyu paylastim lutfen katilin

 

 

Kuddüs Çolpan Türkçe bazı kelimelerin sonundaki -ğ- ler Kazakçada -v- ye dönüşür. Pek azdır ve benzer kelimelerdir:
Ağız-avız, ağır-avır, dağ-tav, bağ-bav, sağ-sav, tuğ-tuv, yuğ-juv, buğu-buv, kuğu-kuv, buğra-buvra.

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ: http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

KAZAK TÜRKÇESİNDE SORU SORMA ÖRNEĞİ

Menïñ atım Kanat. Men qazïr Astana qalasında turamın.
...Jañalıq pa? Ol qanday jañalıq?

Benim adım Kanat. Ben şimdi Astana şehrinde duruyorum.
Yenilik mi? O nasıl yenilik?

Meniñ atım: Benim adım
Qazir: Şimdi
Qala: Şehir
Turw (Turuv): Durmak
Turamın: Duruyorum

"Twraw (Tuvrauv): Doğramak
Twraymın (Tuvraymın): Doğruyorum"

Jaña: Yeni
Jañalıq: Yenilik
- Pa : ma (Türkiye Türkçesinde mı) soru ekinin q'dan sonra gelmiş şekli
Qanday: Nasıl

 

Kuddüs Çolpan Türkçe kelimelerin başındaki -d- ler, Kazakça’da -t- ye dönüşebilir: Dul-tul, dil-til, dar-tar, dur-tur, doru-torı, dalak-talak, darı-tarı, dam-tam, damak-tamak, demir-temir, damga-tamga/tañba/, döl-töl (hem Anadolu hem de Kazak ağzında; tohum, çocuk),
*
Değişmeyene örnek: Din-din, dert-dert, düldül-düldil, devlet-dävle...t (talih), dünya-düniye, destan-dastan,

 

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ: http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

KAZAK TÜRKÇESİNDE OLUMSUZLUK EKLERİNİN KULLANILIŞ ŞEKLİ

Kazak Türkçesinde soru ekleri aynı zamanda olumsuzluk ekleri olarak da kullanılmaktadır.
Türkiye Türkçesinde olumsuzluk ekleri -me, -ma'dır.
Kazak Türkçesinde ise olumsuzluk ekleri; -ma; -me, -ba -be, -pa-pe’dir.
Bunların dışında Emes ve Joq ekleriyle de olumsuz yapılmaktadır.

ÖRNEKLER

Kör-w (Kör-üv): Görmek fiili
OLUMLUSU:
ol kör-e-di (o görüyor)
OLUMSUZU
ol kör- me-y -di (o görmüyor)

Kelüw (Kelüv): gelmek fiili
OLUMLUSU
Sender kel-di-ñder: (senler=birkaç kişi, siz geldiniz)
OLUMSUZU
Kel- me-di-ñder (sender kelmediñder) (senler=birkaç kişi, siz gelmediniz)

OLUMLUSU
Olar kel-ip-ti
OLUMSUZU
Olar kel-me-p-ti

OLUMLUSU
kel-gen-min: gelmişim
OLUMSUZU
kel-me-gen-min; gelmemişim

Emes ile yapılan olumsuza örenk:
kel-gen emes-pin: gelmemişim

Twraw (Tuvrauv): doğramak fiili:
OLUMLUSU
Twra-y-mın (tuvra-y-mın): doğruyorum
OLUMSUZU
Twra-ma-y-mın: doğramıyoruma)
a) Ünlüler (a, ä, ı, o, u; e, i, ö, ü)’den sonra ma-me ekleriyle olumsuz yapılır.
b) Tonlu (Sedalı) (Yumuşak) (l–r-v-y) ünsüzlerinden sonra yine -ma-me ekleriyle olumsuz yapılır.

Jöndew (Jöndeüv): tamir etmek fiili
OLUMLUSU
Jönde-y-miz: Tamir ediyoruz
OLUMSUZU
Jönde-be-y-miz: Tamir etmiyoruz
Tonlu (Sedalı) (Yumuşak) ünsüzler (j, m-ñ-n-z) den sonra –ba-be ekleriyle soru yapılır.

Tüsw (Tüsüv): düşmek fiili
OLUMLUSU
Tüs-e-siñ: düşüyorsun
OLUMSUZU
Tüs-pe-y-siñ: düşmüyorsun
(Tonsuz (Sedasız) (Sert) ünsüzler (ç, f, h, k, p, q, s, ş, t)’den sonra -pa-pe ekleriyle olumsuz yapılır.)

Joq ile yapılan olumsuza örnek:
Meniñ körgenim joḳ: Görmedim
Olar körüp turgan joq: Onlar görmüyorlar
men kör-gen joḳ -pın: Görmedim
biz kör-gen joḳ -pız: Görmedik

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ:
http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

Kazakstannıñ Än Uranı:

KAZAKİSTAN'IN YENİ URANI (MARŞI) (2006)

Altın kün aspanı,
Altın dän dalası,
Erliktiñ dastanı -
Elime qaraşı!

Ejelden er degen,
Dañqımız şıqtı ğoy,
Namısın bermegen,
Qazağım mıqtı ğoy!

Meniñ elim, meniñ elim,
Güliñ bolıp egilemin,
Jırıñ bolıp tögilemin, elim!
Twğan jerim meniñ - Qazaqstanım!

Urpaqqa jol aşqan,
Keñ baytaq jerim bar.
Birligi jarasqan,
Täwelsiz elim bar.

Qarsı alğan waqıttı,
Mäñgilik dosınday.
Bizdiñ el baqıttı,
Bizdiñ el osınday!

Meniñ elim, meniñ elim,
Güliñ bolıp egilemin,
Jırıñ bolıp tögilemin, elim!
Twğan jerim meniñ - Qazaqstanım!

 

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ:
http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

KAZAKİSTAN MİLLİ MARŞI
Qazaqstan Respwblikasının memlekettik gimni (1992-2006)
Kazakistan Cumhuriyetinin Ulusal Marşı (1992-2006)

Jaralğan namıstañ qaharman xalıqpız,
Azattıq jolında jalındap janıppız.
Tağdırdıñ tezinen, tozaqtıñ özinen
Aman-saw qalıppız, aman-saw qalıppız.

Qayırması:
Erkindik qıranı, şarıqta,
Eldikke şaqırıp tirlikte!
Alıptıñ qwatı — xalıqta, Xalıqtıñ qwatı — birlikte!

Ardaqtap anasın, qurmettep danasın,
Bawırğa basqanbız barşanıñ balasın.
Tatwlıq, dostıqtıñ kïeli besigi —
Meyirban Ulı Otan, qazaqtıñ dalası!

Qayırması:

Talaydı ötkerdik, ötkenge salawat,
Keleşek ğajayıp, keleşek ğalamat!
Ar-ojdañ, ana til, önege-saltımız,
Erlik te, eldik te urpaqqa amanat!

Qayırması:

Gimn (Rusça'dan): Marş, uran öleñi
Respwblika (Respublika) (Rusça'dan): Cumhuriyet
Jaralğan: Yaradılan, yaradılmış
Namıs: Namus
Namıstañ: Namustan
Qaharman: Kahraman
Xalıq (Qalıq): Halk
Xalıqpız: Halkız, halkız biz
Azattıq: Azatlık, hürriyet
Jol: Yol
Jolında: Yolunda
Jalın: Yalın, alev
Jalındap: Alevlenerek, Alevlenip
Janw (Januv): Yanmak
Janıppız: Yanmışız

"Yaradılan namustan, kahraman halkız biz
(Namustan yaradılan halkız biz)
Azatlık yolunda alevlenip yanmışız biz"

 

 

Kuddüs Çolpan Hocam yeni milli marşımızın tercümesine rastladım. Bazı sayfalarda manasız cümleler kullanılmış. İzin verirseniz, yani benden önce davranıp tercüme yapmadan bir de ben çevirmek isterim.

 

Baki Dokme Memnuniyetle. Ben de gördüm çeviri hatalarını. Bekliyorum Kuddüs Bey..
Bazı kelimelerin anlamlarını da yazabilirsen belki daha iyi olur.

 

Kuddüs Çolpan Özellikle arapça, farsçadan gelen Kazak diline yerleşmiş olan -f- ler Kazakçada -p- ye dönüşebilir:fars, fayda, fikir, fakir, farz,

 

Mubarek Kuru

din dil jane til

Assalavm Aleykum kurmetti agayin. birligimiz zharaskan! avrupa da olsun turkiyede olsun kazakistanda olsun halkimizin imanini her zaman on planda tutmak lazim diye dushunuyorum. mesela gencligimizin genel durumundan iyi diye bahsetmek kolay olmasa gerek shoyle dusunu...yorum cocuklardan alicak olursak: mesela avrupada bine yakin uyumiz olsa gerek; sonshama uyden kanchama bala bar degen soz. jane turkiya men kazakistandagilardi da kosatin bolsak oylnizshi? guneslide ilim irfan vakfimiz var. vakfimiz artik dishariya deil icheriye yane kendimize hizmet edicez diyor. yazin chocuklara genclere yaz kampi duzenlese nasil olur? duzenliyebilir mi? yanlish anlamayin sadece kuran kursu deil. icinde kazakcha turkce inglizce fransizca ...... matematik fizik edebiyat spor turlerii ve tabiki dini temel bilgiler ve ayrintilari.. ve tabiki tarihimiz ve kulturumuz.... bilmem gerekir mi gerekirse erkek kiz karisik bu kampin amaci kendini taniyan ve ALLAH^i taniyan, milletini benimseyen, ve halkina bagli ve zamana ayak uydurabilen saglikli bireyler yetistirmek olsa. tabi boyle bi kamp icin guneslideki bi bina yetmez. acaba koyumuzde yapilabilirmi? veya salihlide veya anadolunun guzelbir yerinde ne dersiniz abiler nasil olur?

 

Mubarek Kuru duvara siymadi
dilimiz icin kulturumuz icin dinimiz icin tartismalar da bi konuyu paylastim lutfen katilin

 

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ:
http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

"Üy işine üş ülken äyel kirdi"

......Ne olmuş acaba?
Türkiye Türkçesindeki Ç yerine Kazak Türkçesinde Ş geldiğini; kelime başındaki G yerine de K geldiğini düşünün.

Ä, ä: a ile e arası ses.

Türkiyedeki kadınların çok kullandıkları bir kelime var: Ayol

Çekti gitti ayool; hiç arkasına bile bakmadı!..

Biliyorsunuz; Türkiye Türkçesinde "Büyük" deyince, hem irilik, büyüklük; hem de kendimizden yaşça büyük birisi anlaşılır. Kazak Türkçesinde de öyle..
Soru şöyleydi:

Ne olmuş acaba? :))"Üy işine üş ülken äyel kirdi"
Ne olmuş arkadaşlar?

Devamını Gör

Formun Üstü

 

Baki Dokme

Ne olmuş?
Evin içine üç yaşlı kadın girmiş, onu söylüyor, söyleyen:
"Üy işine üş ülken äyel kirdi": "Ev içine üç büyük kadın girdi"
Üy: Ev
İşine: İçine
Üş: Üç
Ülken: Büyük, erişkin. Silifke'de evin en büyük kızına, "Eviñ böyük gızı" derler..
Äyel: Kadın
Kir-w=Kir-üv: Girmek
Kirdi: GirdiDevamını Gör

 

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ: http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts

KAZAKÇADA FİİL KİPLERİ

A) BASİT KİPLER
...
5. Genis Zaman Kipi (Belirsiz gelecek zaman)

a)) –a ve –y ekiyle yapılanlar
Bu şekilde hem gelecek zaman, hem geniş zaman yapılmaktadır. Önceki verdiğimiz örnekleri tekrar yazalım:

“4. Gelecek Zaman Kipi a) -a, -y ekleriyle yapılanlar

Şimdiki Zaman Kipinde, a)’da örneğinde görüldüğü gibi yapılanıdır.
O örnekleri yeniden yazalım.

Örnekler: Al-a-mın: Alıyorum, alacağım (Ala-w) (Ala-uv) (Almak))
Bar-a-sındar: Gidiyorsunuz, gideceksiniz (2. çoğul şahıs) ((Bar-w) (Bar-uv) (Gitmek))
İş-e-di, olar işedi: İçiyor, içiyorlar; içecek, içecekler ((İş-w) (İş-üv) (İçmek))
Jüz-e-siñ: Yüzüyorsun, yüzeceksin (Jüz-w=Jüz-üv=Yüzmek)
Sizder üyret-e-sizder (Nezaketle konuşulan kişiler için: Sizler Öğretiyorsunuz, öğreteceksiniz) (Üyret-w=Üyret-üv=Öğretmek)
Siz üyr-e-nesiz: (Nezaketle konuşulan kişi için: Siz öğreniyorsunuz, öğreneceksiniz) (Üyren-w=Üyren-üv=Öğenmek)
Tanıs-a-mız: Tanışıyoruz, tanışacağız (Tanıs-w=Tanıs-uv=Tanış-mak)Tanıs-p-a-mız: Tanışmıyoruz, tanışmayacağız”

Başka örnekler:Tat-a-sızdar: Tadarsınız, tadacaksınız (Nezakette 2. çoğul şahıs. Örnek: Kanat Mirza, Bayram Mirza; Sizder tat-a-sızdar!..)
Tara-y-mız: Tararız (Tara-w=Tara-uv=Taramak)
Sez-e-siñ: Sezersin, hissedersin (Sez-w=Sez-üv= Sezmek)
Şaqır-a-dı: Çağırır (Çağırır), çağıracak (Şaqır-w=Şaqır-uv=Çağırmak)

Not: Türkiye Türkçesine göre düşündüğümüzde, sonundaki -dı ekinin benzerliğinden dolayı Şaq(k)ıradı, yani kelimesini “Çağırdı” olarak anlarız. Oysa anlamı çağırır, çağıracak şeklinde. Halbuki dili geçmiş zamanda çekilmiş olsaydı tıpkı Türkiye Türkçesinde olduğu gibi, “Şaqırdı=Çağırdı” diyecektik.

b)) –ar, -r ekleriyle yapılanlar

Örnekler:
Şıq-ar-mın: Çıkarım (Şıq-w=Şıq-uv=Çık-mak)
Qayt-ar-sıñ: Dönersin (Qayt-w=Qayt-uv=Dönmek)
Q(K)orğa-r-sındar: Korursunuz (Kanat, Nazlıjan; sender meni qorğısındar=Kanat, Nazlıcan; siz beni korursunuz)
Jeñ-er-siz: Yenersiniz (Birinci tekil şahıs nezaket) (Jeñ-w=Jen-üv=Yenmek)

 

Kuddüs Çolpan Kazak Türkçesiyle bir cümle kuralım:
Korkıt Ata, (VIII-IX) Türiktin näsili bolgan Ogız cane Kıpşak boyınıñ ortak danası.
(Dede Korkut (VIII-IX) Türkün nesli olan Oğuz ve Kıpçak boyunun ortak danası)
Ogız-oğuz: Osmanlılar
Kıpşak-Kıpçak: Kazak Türkleri.

näsil: nesil
bolgan: olan
cane: ve (bağlaç)
dana: (dana, arif, bilge, akil)

 

Kuddüs Çolpan

Korkıt Atadan keyin esimge Kurmangazı keledi. O da jakın tariyhtıñ Küy Atası (ustası) edi.
Korkıt Ata kobızben küy şertetin; Kurmangazı da Dombıramen küy şertetin.
*
Korkıt Atadan sonra aklıma Kurmangazi gelir. O da yakın tarihin Ezgi atası (...ustası) idi.
Dede Korkut kopuz ile ezgi çalardı; Kurmangazi de Dombıra ile ezgi çalardı.Devamını Gör

 

Baki Dokme Oğan qarama, mağan qara!: Ona bakma, bana bak!
Oğan: Ona
Qara-w=Q(K)ara-uv=Bak-mak
Mağan: Bana
Qara: Bak
Ordu yöresinde, yanlış hatırlamıyorsam oğan, oğa; mağan da bağa şeklinde kullanılıyor.

 

 

Baki Dokme KAZAK TÜRKÇESİ:
http://www.facebook.com/?ref=home#!/group.php?gid=150124108331287&ref=ts


KAZAKÇADA FİİL KİPLERİ
A) BASİT KİPLER


4. Gelecek Zaman Kipi

a) -a, -y ekleriyle yapılanlar
Şimdiki Zaman Kipinde, a)’da örneğinde görüldüğü gibi yapılanıdır. O örnekleri yeniden yazalım.

Örnekler:
Al-a-mın: Alıyorum, alacağım (Ala-w) (Ala-uv) (Almak))
Bar-a-sındar: Gidiyorsunuz, gideceksiniz (2. çoğul şahıs) ((Bar-w) (Bar-uv) (Gitmek))
İş-e-di, olar işedi: İçiyor, içiyorlar; içecek, içecekler ((İş-w) (İş-üv) (İçmek))
Jüz-e-siñ: Yüzüyorsun, yüzeceksin (Jüz-w=Jüz-üv=Yüzmek)
Sizder üyret-e-sizder (Nezaketle konuşulan kişiler için: Sizler Öğretiyorsunuz, öğreteceksiniz) (Üyret-w=Üyret-üv=Öğretmek)
Siz üyr-e-nesiz: (Nezaketle konuşulan kişi için: Siz öğreniyorsunuz, öğreneceksiniz) (Üyren-w=Üyren-üv=Öğenmek)
Tanıs-a-mız: Tanışıyoruz, tanışacağız (Tanıs-w=Tanıs-uv=Tanış-mak)
Tanıs-p-a-mız: Tanışmıyoruz, tanışmayacağız

b) –ğalı, –galı qalı, keli ekleri ve onun arkasına otır-, jatır-, tur-, jür- yardımcı fiilleriyle yapılanlar
Yakında yapılacak işleri anlatmada kullanılır.

Örnekler:
Aşqalı otırmın: Açacağım (Yakında) (Aşw-w=Aş-uv=Açmak) (Otır-w=Otır-uv=Oturmak)
Tik-keli jürmin: Dikeceğim (Yakında) (Tik-w=Tik-üv=Dikmek-Dikiş dikmek) (Jür-w=Jür-üv=Yürümek)
Bar-galı jatır-sıñ: Yatacaksın (Yakında) (Bar-w=Bar-uv=Gitmek) (Jat-w=Jatuv=Yatmak)
Jaz-galı tur: Yazacak (Yakında)

c) –mak (sı), -bak (sı) ekleriyle yapılanlar
Bir şeyi yapmağa niyet edildiğinde kullanılır.

Örnekler:
Kez-bekşi-min: Gezmek niyetindeyim, gezeceğim (Kezw-Kez-üv=Gezmek)
Ayt-pakşı-sıñ: Söylemek niyetindesin, söyleyeceksin (Aytw=Aty-uv=Ayıtmak, Söylemek)
Köris-pek-piz: Görüşmek niyetindeyiz, görüşeceğiz (Köris-w=Köris-üv=Görüşmek)

ç) –ar, -r ekleriyle yapılanlar

Örnekler:
Qar-ar-mın: Bakacağım (Qara-w=Qara-uv=Bakmak)
Bol-ar-mız: Olacağız (Bol-w=Bol-uv=Olmak)
Küt-er: Bekleyecek (Küt-w=Küt-üv=Beklemek)
Köş-p-er: Göçmeyecek (Köş-w=Köş-üv=Göçmek)

 

Kuddüs Çolpan Hal-hatır sorma:

-Assalavmugaleykum!

-Kanday amansın ba?
...-Jasksımısın karagım?
-Bala-şaga kanday?

-Den-i, kar-ın sav ma?

-El-jurt tınış pa? -Avıl-aymak aman ba?

-Aman bol, oñ bol şıragım!

*

-Selamünaleyküm!

-Nasılsın, sıhhatin iyi mi? (sağ-selamette misiniz)
-İyimisin karagım: (Karagım: Kar: bilek gücü. dirsekle omuz arası güç kemiği. Pazu. Çoğulu: kar-uv/güç/. (kar jilik/kemik/)... (Käri jilik değildir.) Karak’da aynı manaya gelir. Kara-k-g-ım (çekilmişi)

-Bala-şaga (çoluk-çocuk) nasıl?

-Den: beden/sıhhat.
-El-yurt (tanıdık). Tınış pa? (sükunet içinde mi?).-
Avıl (ağıl, ahır, oba, mezra, köy),
Aymak (şehir): hemşehriler.
-Aman: sıhhat, dirlik, sağlık.
Oñ bol: Rastgele (iyi dilek).
Şıragı-m: Çırağı-m, ışığım (sevgi sözcüğü)

 

 

Kazakçada -H- harfinin -Q- harfine dönüşen sözcükler, özellikle sonunda kalın sesli harflerin olduğu yerlerde rastlanır örnek:
Hal (qal), hat (qat), hacı (qajı), han (qan-kağan), hoş (qoş), Ahit (Aqıt), Zuvha (Zuvqa), Hacı Muhan (Hajı Muqan)
Muñaytpasoğlu Hacı Muqan (1871-1948) Dünyaya tanınmış Kazak pehlivanı. Kazak içinde Orta Cüz'ün 6 kolundan biri olan Kıpçak tayfasındandır. Türkiye'ye gelince ona Hacı diye hitap edilmiş Hacı lakabını Türkiye Türklerinden ona kalmıştır.

 

Altın kün aspanı,
Altın dän dalası,
Erliktiñ dastanı -
Elime qaraşı!
Ejelden er degen,
Dañqımız şıqtı ğoy,
Namısın bermegen,
Qazağım mıqtı ğoy!
Meniñ elim, meniñ elim,
Güliñ bolıp egilemin,
Jırıñ bolıp tögilemin, elim!
Twğan jerim meniñ - Qazaqstanım!
Urpaqqa jol aşqan,
Keñ baytaq jerim bar.
Birligi jarasqan,
Täwelsiz elim bar.
Qarsı alğan waqıttı,
Mäñgilik dosınday.
Bizdiñ el baqıttı,
Bizdiñ el osınday!
Meniñ elim, meniñ elim,
Güliñ bolıp egilemin,
Jırıñ bolıp tögilemin, elim!
Twğan jerim meniñ -
Qazaqstanım!
**
Tercümesi:
Altın güneş gökyüzü
Altın başak (dene) bozkırı
Yiğitlik destanı-
Ülkeme baksana!.
Ezelden kahraman
Şanımız bellidir,
Onurlu yaşayan
Kazak halkım güçlüdür!
Benim elim (benim ülkem),
Gülün olup eğilirim
Destan olup okunacağım,
halkım (ülkem)!
Doğduğum yer benim; Kazakistan’ım!
Neslime yol (miras) olan,
Uçsuz-bucaksız topraklarım var.
Birliği yakışan,
Bağımsız halkım var.
Özlemle karşıladık bu günü
Ayrılmaz dostlar gibi.
Halkımız talihli,
Halkımız işte budur!
Benim elim (benim ülkem),
Gülün olup eğilirim
Destan olup okunacağım, halkım
Doğduğum yer benim; Kazakistan’ım!

Yorum Yaz